Αλήθειες και μύθοι για το θεσμό του Διοικητή Συντονιστικού Οργάνου Πολιτικής Προστασίας

0

Άρθρο του Ανδριανού Γκουρμπάτση,
Αντιστράτηγου – Υπαρχηγού ΠΣ, ε.α, Νομικού

Σε συνέχεια πρόσφατης δημόσιας επικρίσεώς μου, σχετικά με τις σκοπιμότητες που υποκρύπτονται στο υπό διαβούλευση νομοσχέδιο για την Πολιτική Προστασία, παραθέτω το παρόν άρθρο προς ενημέρωση όλων των ενδιαφερομένων για λεπτομερέστερες πληροφορίες σχετικά με ορισμένες μόνον από τις πολλές σκοπιμότητες σ΄ αυτό.

Κάποιοι που είτε ως εμπνευστές των ρυθμίσεων είτε ως συντάκτες του εν λόγω νομοσχεδίου πίστεψαν, ότι με τις νομοθετικές μηχανορραφίες που εμπνεύστηκαν και εισήγαγαν στις διατάξεις του, θα εξαπατήσουν τους αναγνώστες, την αρμόδια Επιτροπή της Βουλής, όταν το νομοσχέδιο εισαχθεί προς ψήφιση και τους Βουλευτές κατά την ψήφισή του και θα πείσουν για την αναγκαιότητα σύστασης και ένταξης ορισμένων οργάνων Πολιτικής Προστασίας στο νέο Μηχανισμό, τα οποία ωστόσο θα επιβαρύνουν τους φορολογούμενους πολίτες με περιττές και ιδιαίτερα σημαντικές επιπλέον δαπάνες, μάλιστα σε μια περίοδο που ακόμη επιβάλλεται η περιστολή κρατικών δαπανών. Ο λόγος για τη σύσταση του θεσμού του Διοικητή Συντονιστικού Οργάνου Πολιτικής Προστασίας (ΣΟΠΠ), – αυθαίρετα αποκαλείται Εθνικός Συντονιστής Πολιτικής Προστασίας, αφού δεν υφίσταται τέτοιο όργανο – και των Περιφερειακών Συντονιστών Πολιτικής Προστασίας, έναν για κάθε μία από τις 13 Περιφέρειες της χώρας.

Ως γνωστόν με το άρθρο 92 Ν. 4623/2019, συστάθηκαν μία (1) θέση Διοικητή ΣΟΠΠ με βαθμό 2º κατηγορίας ειδικών θέσεων, με ετήσια αμοιβή σε βάρος του κρατικού προϋπολογισμού (39.000) ευρώ (βλ. Έκθεση του ΓΛΚ του Ν. 4623/2019) και επιπλέον μηνιαίο επίδομα θέσης ευθύνης (650) ευρώ (βλ. άρθρο 16 του Ν. 4647/2019). Επιπλέον προβλέπεται και αποζημίωση για κάθε μέρα εκτός έδρας, που μάλιστα, σύμφωνα με το άρθρο 54, παρ. 1 του νομοσχεδίου, δεν υπόκεινται σε περιορισμό ημερών κατ΄ έτος, κατά παρέκκλιση του Ν. 4336/2015  (φωτογραφική διάταξη για τον Γενικό Γραμματέα και το λοιπό προσωπικό της ΓΓΠΠ, συνεπώς του Διοικητή ΣΟΠΠ, των Περιφερειακών Συντονιστών και πολλών άλλων). Επίσης με τις διατάξεις του άρθρου 92 του ιδίου ως άνω νόμου, συστάθηκε και μία (1) θέση Περιφερειακού Συντονιστή Πολιτικής Προστασίας για κάθε μία από τις 13 Περιφέρειες της χώρας, με ετήσια συνολική δαπάνη για την αμοιβή τους (330.000) ευρώ, ήτοι (25.500) ευρώ έκαστος και επιπλέον μηνιαίο επίδομα θέσης ευθύνης (450) ευρώ έκαστος εξ αυτών. Συνολικές αποδοχές για κάθε Επιχειρησιακό Συντονιστή (25.500 + 450) 30.000 ευρών πλέον των εκτός έδρας αποζημιώσεων για τις μετακινήσεις τους. Στην ως άνω αποζημίωση τόσο του Διοικητή ΣΟΠΠ όσο και των 13 Περιφερειακών Συντονιστών, προκειμένου για συνταξιούχους ΕΦΚΑ (ουσιαστικά απόστρατοι και κυρίως του ΠΣ είναι τα όργανα αυτά), πρέπει να προστεθεί και το ποσοστό της κύριας σύνταξης από το Φορέα τους. Στο σημείο αυτό οφείλω να διευκρινίσω, για να μην παρεξηγηθώ, ότι δεν έχω κάτι και δεν αναφέρομαι στα συγκεκριμένα πρόσωπα που έχουν ήδη διοριστεί, όπως ο Διοικητής ΣΟΠΠ, ο οποίος προσλήφθηκε με την υπ΄ αρ. 8086 από 26 Αυγούστου 2019 Απόφαση του Γενικού Γραμματέα Πολιτικής Προστασίας ή θα διοριστούν σύντομα. Απλά επιχειρώ μέσα από το παρόν άρθρο να σχολιάσω και αναλύσω την αναγκαιότητα ή μη σύστασης του συγκεκριμένου θεσμού κι ένταξης και συμβολής των εν λόγω οργάνων στον υπό σύσταση Εθνικό Μηχανισμό Διαχείρισης Κρίσεων και Αντιμετώπισης Κινδύνων για την εύρυθμη και αποτελεσματική λειτουργία του, για να γίνουν αντιληπτό από τους αναγνώστες αν υπάρχουν ή όχι σκοπιμότητες και τι είδους.

Θα δεχόμουν εκ προοιμίου, όπως και κάθε άλλος καλοπροαίρετος, ότι δεν υποκρύπτονται σκοπιμότητες με τη θέσπιση των συγκεκριμένων οργάνων, όπως για παράδειγμα η ίδρυση “κομματικού στρατού” και βόλεμα σ΄ αυτόν των αρεστών και όχι των αρίστων, αν ο διορισμός τους προβλέπονταν να γίνει με αξιοκρατικές διαδικασίες και κριτήρια, όπως λχ προκήρυξη θέσεων μέσω ΑΣΕΠ και το διορισμό τους μέσα από αυτό ή άλλη Ανεξάρτητη Αρχή. Δυστυχώς όμως ο μεν Διοικητής ΣΟΠΠ, προβλέπεται να προσλαμβάνεται με απόφαση του Γενικού Γραμματέα Πολιτικής Προστασίας, οι δε Περιφερειακοί Συντονιστές Πολιτικής Προστασίας, με σύμφωνη γνώμη του ιδίου ως άνω Γενικού Γραμματέα και απόφαση του οικείου Περιφερειάρχη, μέσα από μια αδιαφανή και μη αξιοκρατική και αντικειμενικά αδιάβλητη διαγωνιστική διαδικασία ( βλ. άρθρα 92, παρ. 1 και 93, παρ. 4 του Ν. 4623/2019). Στην ουσία λοιπόν θα προσλαμβάνονται οι εκάστοτε ημέτεροι και αρεστοί και όχι οι άριστοι. Όμως δεν σταθώ ούτε στην υπέρογκη οικονομική επιβάρυνση του κρατικού προϋπολογισμού σε βάρος του φορολογούμενου πολίτη, αν επρόκειτο για αναγκαία και χρήσιμα όργανα Πολιτικής Προστασίας που μπορούν να συμβάλουν σημαντικά στην αποτελεσματικότητα του νέου Εθνικού Μηχανισμού, ούτε στις αδιαφανείς διαδικασίες πρόσληψής τους και ως εκ τούτου στις σκοπιμότητες που υποκρύπτονται. Θα αναφερθώ και αναλύσω την αναγκαιότητα ή μη σύστασης των ως άνω οργάνων από επιχειρησιακή σκοπιά, γιατί αυτό εν τέλει είναι η ratio (επιδιωκόμενος σκοπός) των διατάξεων των άρθρων 91 έως 93 του Ν. 4623/2019. Ειδικότερα με το άρθρο 91 του Ν. 4623/2019 συστάθηκε Συντονιστικό Όργανο Πολιτικής Προστασίας (ΣΟΠΠ), στο οποίο προεδρεύει ο Γενικός Γραμματέας Πολιτικής Προστασίας, και μετέχουν, εκτός άλλων μελών, και ο Διοικητής του ΣΟΠΠ, που αναπληρώνει τον πρόεδρο. Το ΣΟΠΠ, όπως προβλέπεται από το άρθρο 12, παρ. 1 του νομοσχεδίου, είναι το ανώτατο επιχειρησιακό όργανο του Εθνικού Μηχανισμού. Ανεξάρτητα, όμως αν ο Εθνικός Μηχανισμός ορίζεται ως επιχειρησιακό όργανο, ο επιχειρησιακός αυτός χαρακτήρας του δεν προκύπτει από καμία από τις προβλεπόμενες από την παρ. 1 του ως άνω άρθρου αρμοδιότητές του, αφού το ΣΟΠΠ, είναι ένα συλλογικό όργανο (προχειρότητα στη σύνθεσή του, αφού απουσιάζει εκπρόσωπος της Δασικής Υπηρεσίας) με συγκεκριμένη πάγια συγκρότηση και όχι μόνιμη παρουσία κει λειτουργία στο σύστημα Πολιτικής Προστασίας με τις εξής αρμοδιότητες: α) Συντονίζει τις δράσεις για την κατάρτιση, επιστημονική τεκμηρίωση και εφαρμογή του σχεδιασμού πολιτικής προστασίας σε Εθνικό επίπεδο, β) Λαμβάνει μέτρα εκτίμησης και πρόβλεψης των επικινδυνοτήτων, τρωτότητας και απειλών για τη βέλτιστη αντιμετώπιση καταστάσεων εκτάκτων αναγκών και τη μείωση των αρνητικών συνεπειών επικείμενων καταστροφών, γ) Ενημερώνει τους πολίτες για τα ζητήματα αυτά, το συντονισμό των δράσεων και μέτρων αποκατάστασης και τον έλεγχο εφαρμογής τους και δ) Για τη συνεργασία με Φορείς και Υπηρεσίες του Δημοσίου για ζητήματα αρμοδιότητάς του. Είναι λοιπόν εξ αυτού του λόγου και κατά νόμο ένα εξωθεσμικό όργανο κατά τη λειτουργία του Πυροσβεστικού Σώματος. Το ΣΟΠΠ λοιπόν είναι καθαρά και αμιγώς συντονιστικό όργανο, αντίστοιχο του σημερινού ΚΣΟΠΠ, γιατί αυτή είναι η προβλεπόμενη από το νόμο αποστολή του. Μάλιστα αυτό ρητώς αναφέρεται και στην Αιτιολογική Έκθεση του νομοσχεδίου, όπου ορίζεται σχετικά με το ΣΟΠΠ, ΚΕΣΟΠΠ και ΤΕΣΟΠΠ ότι «…δημιουργούνται δομές και όργανα συντονισμού σε κεντρικό και περιφερειακό επίπεδο…». Εξάλλου, ο Διοικητής ΣΟΠΠ, που παρανόμως αποκαλείται Εθνικός Διοικητής Πολιτικής Προστασίας, είναι απλά ένα βοηθητικό όργανο της ΓΓΠΠ και συγκεκριμένα του Γενικού Γραμματέα μόνον στο συγκεκριμένο από τα πολλά όργανα πολιτικής προστασίας, που συστήνονται με το νομοσχέδιο. Δεν προβλέπεται και δεν έχει καμία αρμοδιότητα και εξουσία στο Πυροσβεστικό Σώμα και το προσωπικό του, αφού είναι εξωθεσμικό όργανο του ΠΣ. Πια συγκεκριμένα σύμφωνα με την απόφαση διορισμού του, έχει μόνον τις ακόλουθες αρμοδιότητες: α) Συμμετέχει στο ΣΟΠΠ, ως μέλος και αναπληρώνει τον Πρόεδρο σε περίπτωση απουσίας ή κωλύματός του, β) Έχει την ευθύνη της οργάνωσης και εύρυθμης λειτουργίας του ΣΟΠΠ, γ) Επιβλέπει το έργο και τη δράση των Περιφερειακών Συντονιστών Πολιτικής Προστασίας, ώστε συνολικά το έργο και οι δράσεις Πολιτικής Προστασίας για την πρόληψη, ετοιμότητα, αντιμετώπιση και αποκατάσταση καταστροφών να έχουν κοινή κατεύθυνση και να εναρμονίζονται με τα σχεδία και τις οδηγίες, δ) Επεξεργάζεται και αξιολογεί τις προτάσεις και τα αιτήματα των Περιφερειακών Συντονιστών Πολιτικής Προστασίας ανά Περιφέρεια, ε) Συνεργάζεται με τις Διευθύνσεις της ΓΓΠΠ και το ΚΕΠΠ προκειμένου να δρομολογηθούν δράσεις σε περιπτώσεις εκτάκτου ανάγκης πολιτικής προστασίας, σύμφωνα με τις οδηγίες και κατευθύνσεις του Γενικού Γραμματέα Πολιτικής Προστασίας και στ) Συντάσσει ετήσια έκθεση πεπραγμένων του ΣΟΠΠ, την οποία  υποβάλλει στον ΓΓΠΠ. Είναι προφανές κι αυτό προκύπτει από τις ανωτέρω αρμοδιότητες, ότι ο νέος θεσμός του Διοικητή ΣΟΠΠ, με την ετήσια δαπάνη πλέον των (39.000 + 650 Χ 12 = ) 46.8000 ευρώ πλέον των ημερησίων αποζημίωσεων λόγω των εκτός έδρας μετακινήσεων του. (μέσος ημερήσιος όρος 300 ευρώ για τη συμμετοχή του στα διάφορα ΣΟΠΠ, όπως λχ α) ΣΟΠΠ Ηπείρου την 23/10/2019, δαπάνη 293 ευρώ – ΑΔΑ:6ΒΛ64ΜΤΛΒ-Κ5Λ, β) ΣΟΠΠ Θεσσαλονίκης την 16/12/2019, δαπάνη 380 ευρώ – ΑΔΑ:ΨΡΖΕ46ΜΤΛΒ-3ΦΝ κλπ), που καλύπτεται από τη φορολόγηση κάθε πολίτη της χώρας, δεν είναι το όργανο αυτό που μαζί με το θεσμό του Περιφερειακού Συντονιστή θα συμβάλει στην αποτελεσματική λειτουργία του μηχανισμού πολιτικής προστασίας, όργανα που δεν υφίστανται στο ισχύον σήμερα αντίστοιχο μηχανισμό πολιτικής προστασίας, κι όμως λειτουργούσαν άψογα τα Συντονιστικά Περιφερειακά Όργανα Πολιτικής Προστασίας των Περιφερειών της χώρας, έτσι ώστε να καθίσταται επιτακτική ανάγκη θεσμοθέτησής τους. Και τούτο γιατί δεν έχουν, τα όργανα αυτά επιχειρησιακά καθήκοντα. Άνθρακας λοιπόν ο θησαυρός με τον εν λόγω θεσμό, αφού είναι ένα επικουρικό όργανο του Γενικού Γραμματέα Πολιτικής Προστασίας και μάλιστα μόνον σε ένα από τα πολλά συντονιστικά όργανα του Εθνικού Μηχανισμού και συγκεκριμένα στο Συντονιστικό Όργανο Πολιτικής Προστασίας (ΣΟΠΠ). Ήδη όμως έχει διοριστεί στη ΓΓΠΠ, εκτός από τον Γενικό Γραμματέα και Αναπληρωτής Γενικός Γραμματέας Πολιτικής Προστασίας, στον οποίον δεν έχει ανατεθεί καμία αρμοδιότητα στο νέο Εθνικό Μηχανισμό. Θα μπορούσαν λοιπόν να ανατεθούν τα συγκεκριμένα καθήκοντα του Διοικητή ΣΟΠΠ, έτσι ώστε να μην επιβαρύνεται ο κρατικός προϋπολογισμός με τις υψηλές αποδοχές ενός επιπλέον οργάνου της ΓΓΠΠ. Κατά συνέπεια δεν είναι ούτε ουσιαστική ούτε αναγκαία η προσφορά, συμβολή και το έργο του Διοικητή ΣΟΠΠ στον Εθνικό Μηχανισμό, το οποίο άλλωστε μέχρι σήμερα ασκούσε μόνον η Γενική Γραμματεία Πολιτικής Προστασίας και ο Γενικός Γραμματέας αυτής. Συμπερασματικά, πρόκειται για ένα θεσμό όχι απαραίτητο και ουσιαστικά χρήσιμο προκειμένου να λειτουργήσει εύρυθμα και αποτελεσματικά ο Εθνικός Μηχανισμός.

Επίσης, το ίδιο ακριβώς ισχύει και για τους Περιφερειακούς Συντονιστές Πολιτικής Προστασίας. Τα καθήκοντα τους ωστόσο αντί να προβλέπονται ευθέως  από τον νόμο (άρθρο  93 του Ν. 4623/2019 ή από διάταξη του νομοσχεδίου), προβλέπεται να καθορίζονται κάθε φορά με την απόφαση πρόσληψής τους, όπως συμβαίνει και με τον Διοικητή ΣΟΠΠ. Αντιλαμβάνεται κανείς τη σοβαρότητα και αναγκαιότητα και των ως άνω οργάνων. Επιβάλλονταν όμως να θεσπιστούν τα ως άνω Περιφερειακά Συντονιστικά όργανα για να δικαιολογηθεί η  ύπαρξη του Διοικητή ΣΟΠΠ και να έχει αυτός κάποιους να ελέγχει και ακριβέστερα, όπως ορίζεται στο νόμο για να «επιβλέπει το έργο και τη δράση τους…». Περαιτέρω ο Περιφερειακός Συντονιστής μετέχει σύμφωνα με το άρθρο 13 του νομοσχεδίου στο οικείο Περιφερειακό Συντονιστικό Όργανο Πολιτικής Προστασίας (ΠΕΣΟΠΠ).Η σύσταση του εν λόγω Περιφερειακού Συντονιστικού Οργάνου, κατά το άρθρο 13, παρ. 1 του νομοσχεδίου, έγινε για τους σκοπούς εκπλήρωσης της επιχειρησιακής αποστολής του ΣΟΠΠ. Για ποια όμως επιχειρησιακή αποστολή αναφέρεται στην προεκτεθείσα διάταξη, αφού τέτοια, όπως προαναφέρθηκε, δεν έχει το ΣΟΠΠ. Όπως άλλωστε ορίζεται στον τίτλο του άρθρου 11 του νομοσχεδίου «Συντονιστικά Όργανα Πολιτικής Προστασί