Ένα «new deal» την επόμενη μέρα και στο χώρο του πολιτισμού με ουσιαστική δημόσια ενίσχυση, με σχέδιο & αξιοκρατία

0

Τοποθέτηση Προέδρου του ΣΥΡΙΖΑ – Προοδευτική Συμμαχία Αλέξη Τσίπρα σε διαδικτυακή συζήτηση του ΣΥΡΙΖΑ – Π.Σ. με θέμα: «Οι ηθοποιοί στον καιρό του covid-19 και του #metoo»

Εγώ θέλω να ευχαριστήσω όλους και όλες όσοι παρευρίσκεστε σε αυτή την εκδήλωση, την πρωτότυπη εκδήλωση. Νιώθουμε λίγο αμήχανα διότι συνηθίζουμε να καθόμαστε στα καθίσματα του θεάτρου και να σας παρακολουθούμε πολλούς από εσάς. Τώρα όμως είμαστε πάνω στη σκηνή και σας βλέπουμε μέσα από τις οθόνες. Άλλωστε, η ζωή μας έχει αλλάξει πάρα πολύ τον τελευταίο ένα χρόνο.

Αυτό το μοντέλο της επικοινωνίας έχει μπει στην καθημερινότητα όλων μας. Είναι προφανώς πιο δύσκολο από ό,τι να μπορούμε δια ζώσης να συζητάμε, όμως νομίζω ότι σήμερα μπορούμε να κάνουμε μια ουσιαστική συζήτηση. Μια συζήτηση όχι προκατασκευασμένη, γι` αυτό και δεν έχω έρθει να πω πολλά πράγματα, έχω έρθει να σας ακούσω κυρίως, έχουμε έρθει να σας ακούσουμε.

Δεν έχουμε κάνει πρόβες, θα βγούμε χωρίς πρόβες. Αλλά νομίζω ότι έχουμε πάρα πολλά και σημαντικά πράγματα να πούμε κυρίως για τον χώρο του πολιτισμού που έχει βαθιές πληγές το τελευταίο διάστημα. Η μεγάλη πληγή είναι η πληγή της πανδημίας, προφανώς έχει πλήξει όλους μας, τον καθένα και την καθεμιά από εμάς.

Η κυρίαρχη αγωνία εδώ κι ένα χρόνο είναι η αγωνία για τη ζωή. Όμως, δίπλα σε αυτή την αγωνία και όσο σιγά σιγά θα αρχίσουμε -ας το ελπίσουμε ότι θα αρχίσουμε- να βλέπουμε τη δυνατότητα να ξεπερνιέται σε παγκόσμιο επίπεδο η πανδημία -είμαστε δυστυχώς ακόμη μακριά αλλά ας σκεφτούμε θετικά-, όταν όμως θα ξυπνήσουμε χωρίς την αγωνία της ζωής, αυτό που θα κυριαρχεί θα είναι η αγωνία της επιβίωσης. Ο χώρος της τέχνης, ο χώρος του πολιτισμού έχει πληγεί πάρα πολύ βαθιά. Ήταν ο πρώτος που έκλεισε και είναι αυτός που θα ανοίξει τελευταίος.

 

Όταν μιλάμε για τον χώρο του πολιτισμού, βεβαίως, που έχει πληγεί, -και ας μου επιτραπεί αυτό-, δεν είναι υπερβολή. Ο μέσος πολίτης, που έχει πληγεί κι αυτός, και βλέπει και ακούει για την πληγή του πολιτισμού ενδεχομένως να έχει στο μυαλό του πέντε – δέκα διάσημους προβεβλημένους ηθοποιούς ή τραγουδιστές. Δεν μιλάμε μόνο γι` αυτό, μιλάμε για χιλιάδες ανθρώπους, μιλάμε για εργαζόμενους πίσω από τη σκηνή, μιλάμε για το 3%, αν δεν κάνω λάθος, των εργαζομένων, για 100.000 οικογένειες στον τόπο μας και μιλάμε και για ιδιότυπες εργασιακές σχέσεις, με έντονο τον εποχικό χαρακτήρα και παραδοσιακά χωρίς ουσιαστική την παρουσία της Επιθεώρησης Εργασίας. Αν εξαιρέσει κανείς την περίοδο που ήμασταν εμείς κυβέρνηση, που είχαμε δώσει πολύ ιδιαίτερη έμφαση στις εργασιακές σχέσεις σε όλους τους χώρους, σήμερα δεν υπάρχει αυτό και παλαιότερα δεν υπήρχε αυτό.

Άρα, βρισκόμαστε μπροστά σε μια πραγματικότητα που δεκάδες χιλιάδες άνθρωποι έμειναν από τον Φλεβάρη του 2020 δίχως εισόδημα, ένα χρόνο πριν.

Θα θυμάστε ότι υπήρξε δίπλα στις δικές σας κινητοποιήσεις, τις κινητοποιήσεις δηλαδή των ανθρώπων του πολιτισμού και η δική μας έντονη παρουσία. Σε όλες τις προτάσεις που καταθέσαμε είχαμε ως πρόταγμα την ενίσχυση των ανθρώπων του πολιτισμού. Μιλήσαμε για ένα εισόδημα έκτακτης ανάγκης που θα μπορούσαν να το πάρουν όλοι οι εργαζόμενοι. Κυρίως όμως άνθρωποι που είχαν εποχικό χαρακτήρα εργασίας, είναι χιλιάδες τέτοιοι στον χώρο του πολιτισμού. Κάτι τέτοιο δεν υιοθετήθηκε ποτέ.

Με τα πολλά, υπήρξε από τον Νοέμβρη και μετά ένα επίδομα των 534 ευρώ, το οποίο είναι σημαντική κατάκτηση. Αλλά νομίζω ότι δεν μπορεί να καλύψει αυτούς που έχουν χάσει το εισόδημά τους από τον Φλεβάρη του 2020 και κυρίως δεν υπήρξε ουσιαστική πρόνοια για στήριξη των επιχειρήσεων στο χώρο της τέχνης, του πολιτισμού, του θεάματος.

Αυτά όμως προτιμώ να τα πείτε εσείς. Εγώ γνωρίζω τους αριθμούς, αλλά δεν γνωρίζουμε αυτό που βιώνει ο καθένας και η καθεμιά από εσάς. Γνωρίζουμε δηλαδή ότι παρά το ότι εξαγγέλθηκαν 42 εκατομμύρια, στην πραγματικότητα 10 με 15 εκατομμύρια δόθηκαν το 2020, τη σκληρή χρονιά της πανδημίας. Και ήταν ακριβώς το ποσό εκείνο που κόπηκε από τον προϋπολογισμό σε σχέση με το 2019, δηλαδή του προηγούμενου χρόνου, διότι μειώθηκαν οι δημόσιες δαπάνες για τον πολιτισμό.

Στα ίδια επίπεδα είμαστε και στο 2021. Εγώ επίσης γνωρίζω -και θα κλείσω με αυτό την εισήγησή μου σε σχέση με τα ζητήματα που αφορούν τις πληγές της πανδημίας-, γνωρίζω πάρα πολύ καλά ότι όταν μιλάμε για πληγές στον πολιτισμό, όταν μιλάμε για την ανυπαρξία της παραγωγής πολιτισμού και τέχνης, αυτό δεν αφορά μόνο τους ανθρώπους που εργάζονται και βιοπορίζονται από την τέχνη και τον πολιτισμό, αλλά αφορά το σύνολο της ελληνικής κοινωνίας, διότι ο πολιτισμός είναι ένα δημόσιο αγαθό.

Και δεν θα έπρεπε να το βλέπουμε ως κάτι διαφορετικό. Είναι η τροφή της σκέψης, είναι το στήριγμα σε όλους τους ανθρώπους που, ιδιαίτερα αυτή την περίοδο, χρειάζονται αυτό το στήριγμα. Μια περίοδο πολύ κλειστή, πολύ στενάχωρη, που ο καθένας και η καθεμιά βρίσκει τα όρια του.

Μέσα σε όλη αυτή τη συζήτηση βεβαίως δεν μπορούμε να ξεκόψουμε τη σημερινή μας συζήτηση και όλα όσα τις τελευταίες μέρες έχουν έρθει στο φως της δημοσιότητας. Αναφέρομαι στο ελληνικό #metoο, σε ένα ουσιαστικό κίνημα. Ένα ξέσπασμα, θα έλεγε κανείς, που έχει ιδιαίτερη αναφορά το τελευταίο διάστημα στους ανθρώπους του πολιτισμού στον χώρο του θεάτρου.

 

Πριν πω κάποιες σκέψεις και ιδέες αφού σας ακούσω, μόνο μια παρατήρηση. Δεν αφορά αποκλειστικά τον κόσμο του θεάτρου, αφορά το σύνολο της κοινωνικής ζωής, αφορά τον χώρο του αθλητισμού, αφορά τον χώρο της δημοσιογραφίας, αφορά τον χώρο της πολιτικής, αφορά κάθε εργασιακό χώρο.

Θέλω όμως να σας πω ότι αν μια λέξη μου έρχεται στο μυαλό όταν βλέπω όλα όσα με θάρρος ψυχής άνδρες και γυναίκες βρίσκουν αυτό το θάρρος και καταγγέλλουν στιγμές που τους πόνεσαν βαθιά, γιατί ο καθένας από εμάς τέτοιου είδους στιγμές θέλει να τις απωθήσει -αυτή είναι η φυσική ροπή του ανθρώπου, να απωθεί στιγμές που τον πλήγωσαν-, η πρώτη λέξη που μου έρχεται στο μυαλό, δεν είναι η λέξη “συμπαράσταση”. Αυτή είναι η δεύτερη και πολύ ουσιαστική. Αλλά, είναι η λέξη “ευγνωμοσύνη”.

Πιστεύω ότι όλοι μας θα γίνουμε καλύτεροι μετά απ` όλο αυτό. Ο χώρος του θεάτρου δεν πρέπει να δει ως αδυναμία το γεγονός ότι πολλά κορίτσια και αγόρια, γυναίκες και άνδρες βρίσκουν το θάρρος να καταγγείλουν συμπεριφορές κακοποίησης, παρενόχλησης, εργασιακού bulling, αποπλάνησης σεξουαλικής, ή βιασμού. Αυτό δεν είναι αδυναμία για τον χώρο του θεάτρου, κατά την άποψή μου. Είναι δύναμη και ως τέτοιο πρέπει να το δούμε.

Χαίρομαι που μεταξύ των εκλεκτών εκπροσώπων του χώρου του πολιτισμού είναι και ο Σπύρος Μπιμπίλας που έχει κι ένα θεσμικό ρόλο πολύ κρίσιμο για την ανάδειξη όλων αυτών των καταγγελιών ώστε να πάρουν τον σωστό δρόμο, τον δρόμο της Δικαιοσύνης.

Θα ήθελα αφού ακούσω τις δικές σας τοποθετήσεις να κάνω κι εγώ ορισμένα σχόλια σε όλα αυτά τα κρίσιμα ζητήματα των ημερών. Θα ήθελα όμως αυτή η συζήτηση να έχει κι ένα χαρακτήρα διαδραστικό, όσο μπορούμε να το κρατήσουμε αυτό, να μην είναι δηλαδή μια τυποποιημένη συζήτηση.

Παρεμβάσεις κατά τη διάρκεια της διαδικτυακής συζήτησης

Πάντως, αν μου επιτρέπετε, να πω κάτι εδώ. Φοβάμαι ότι αυτή η κατάσταση την οποία περιγράφετε, ενδεχομένως να επιδεινωθεί το επόμενο διάστημα. Δηλαδή, το γεγονός ότι δεν υπάρχουν συλλογικές συμβάσεις, ταυτόχρονα με το γεγονός ότι δεν υπάρχει ισχυρή δημόσια χρηματοδότηση στον χώρο του πολιτισμού, στον χώρο της τέχνης, στον χώρο του θεάτρου και άρα κάποιες επιχειρήσεις, θεατρικές επιχειρήσεις -γιατί μιλάμε σήμερα για το θέατρο- θα είναι αναγκασμένες το επόμενο διάστημα να ανοίγουν και να κλείνουν, γιατί η ζωή μας έχει γίνει ακορντεόν, αντιλαμβάνεστε ότι όχι μόνο συλλογικές συμβάσεις δεν θα μπουν στη διαδικασία να συζητήσουν, αλλά δεν θα μπουν καν στη διαδικασία να συζητήσουν για αξιοπρεπείς μισθούς και αμοιβές.

Αυτός είναι ένας φόβος ότι η πανδημία θα κάνει πολύ χειρότερα τα πράγματα το επόμενο διάστημα. Άρα, αυτή η συζήτηση είναι πάρα πολύ ουσιαστική, κατά την άποψή μου.

Όπως επίσης και η συζήτηση που έχει να κάνει