Αλκοόλ, τσιγάρο και ναρκωτικά αποτελούν μέρος της καθημερινότητας των εφήβων- Σοκάρουν τα στοιχεία έρευνας

1

Σοκ και συναγερμό προκαλούν τα αποτελέσματα έρευνας σχετικά με τις συνήθειες των εφήβων. Πιο συγκεκριμένα, σύμφωνα με έρευνα του ΚΕΘΕΑ ΠΙΛΟΤΟΣ, αλκοόλ, καπνός, ψυχοτρόπες ουσίες, κινητό τηλέφωνο, διαδίκτυο, ηλεκτρονικά και τυχερά παιχνίδια καταλαμβάνουν σημαντικό κομμάτι της ζωής των εφήβων στη χώρα μας.

Πολλοί έφηβοι έρχονται σε επαφή με το αλκοόλ και το τσιγάρο, στην ηλικία των 13-14 χρόνων, κυρίως «από περιέργεια», τα οποία δοκιμάζουν σε πάρτι, στο σχολείο, σε πάρκα, ενώ 3 στους δέκα πίνουν αλκοόλ τουλάχιστον δυο φορές τον μήνα. Στην ίδια ηλικία σημαντικό ποσοστό 3% «πειραματίζεται» και με την κάνναβη, κυρίως μέσα στο σχολείο όπου γίνεται και η διακίνηση, όπως δηλώνουν, ενώ το ποσοστό διπλασιάζεται για την ηλικία των 15 ετών. Στα 13 τους οι μαθητές έχουν σχεδόν όλοι (95%) κινητό τηλέφωνο, το οποίο έχουν αποκτήσει ήδη από τα 11, δηλαδή πολύ πριν αποφοιτήσουν από το δημοτικό σχολείο. Στο διαδίκτυο η πρόσβαση είναι σχεδόν καθολική- ποσοστό 99% δηλώνει ότι σερφάρει- στην ηλικία των 13 χρόνων, και έχει αρχίσει από τα 10 έτη, σε μεγάλο ποσοστό δίχως επίβλεψη. Οκτώ στους δέκα 13χρονους δηλώνουν πως παίζουν ηλεκτρονικά παιχνίδια και 2 στους δέκα ασχολούνται με τυχερά παιχνίδια.

Τα ευρήματα κινητοποίησαν τους ειδικούς και όπως σημειώνουν οι συνάκτες της έρευνας τα ευρήματα: «καταδεικνύουν την ανάγκη ανάπτυξης και συστηματικής εφαρμογής προγραμμάτων ενημέρωσης, πρόληψης και έγκαιρης παρέμβασης στο μαθητικό πληθυσμό, για διαφορετικές μορφές εξάρτησης. Οι συνεργασίες μεταξύ φορέων και οργανισμών, η ανάληψη πρωτοβουλιών σε ερευνητικό επίπεδο, ο σχεδιασμός συστηματικών παρεμβάσεων από περισσότερους φορείς, μεταξύ των οποίων οι σχολικές κοινότητες, η εκπαίδευση των γονέων και η ευαισθητοποίηση του κοινωνικού συνόλου είναι μερικές από τις άμεσες προτεραιότητες που χρειάζεται να αναληφθούν. Το πρώτο ουσιαστικό βήμα θα αποτελούσε η διαμόρφωση ενός δικτύου όλων των άμεσα και έμμεσα εμπλεκομένων με τα θέματα ψυχικής και σωματικής υγείας των εφήβων και των νεαρών ενηλίκων, καθώς και η διαμόρφωση ενός κεντρικού σχεδίου δράσης».

Από τους μαθητές που δήλωσαν ότι καταναλώνουν αλκοόλ το 67% των μαθητών ήταν αγόρια και το 33% κορίτσια. Ένας στους 10 εφήβους πίνει αλκοόλ 1 με 2 φορές το μήνα, καταναλώνοντας από 3 ποτά και άνω κάθε φορά, ενώ 2 στους 10 εφήβους καταναλώνουν από 3 ποτά και πάνω με συχνότητα 3 με 4 φορές το μήνα.

Ως βασικότεροι λόγοι κατανάλωσης αλκοόλ αναφέρονται: «περιέργεια», «προσφέρθηκε από τους γονείς» και «παρότρυνση φίλων». Ως μέρες κατανάλωσης αναφέρονται κυρίως το Σάββατο, ακολουθεί η Κυριακή και τέλος η Παρασκευή. Μέρη κατανάλωσης είναι τα «πάρτι» (37,9%), «οι έξοδοι σε κλαμπ/μπαρ» (25,3%) και οι οικογενειακές συγκεντρώσεις (22,6%). Το 40,9% προμηθεύονται μόνοι τους αλκοόλ, ενώ από τους γονείς, με την προτροπή, την άδεια ή την ανοχή τους, το προμηθεύεται ποσοστό 34,4%. Ένας (1) στους 7 έφηβους από αυτούς που πίνουν αλκοόλ, δήλωσε ότι μέσα στο έτος αντιμετώπισε δυσκολίες ως αποτέλεσμα της κατανάλωσης.

Από τους μαθητές που ρωτήθηκαν, το 10% δήλωσε ότι έχει δοκιμάσει τσιγάρο ή ότι κάπνιζε, αλλά σταμάτησε, το 3% περίπου δήλωσε πως καπνίζουν περιστασιακά και 3% κάνουν καθημερινή χρήση. Ο βασικότερος λόγος έναρξης του καπνίσματος είναι από «περιέργεια». Ακολουθεί το «να ξεφύγω από ανησυχίες και προβλήματα». Ως χώροι καπνίσματος, αναφέρθηκαν καταρχήν τα δημόσια μέρη (πάρκα, δρόμοι) και έπειτα καφέ/μαγαζιά/κλαμπ, το σχολείο και το σπίτι.

Σύμφωνα με τα αποτελέσματα της έρευνας, το 3% των μαθητών κάνει χρήση ουσιών, με την κυριότερη να είναι η κάνναβη. Η ηλικία έναρξης είναι τα 13 έτη. Ο αριθμός των αγοριών που κάνουν χρήση κάνναβης είναι διπλάσιος σε σχέση με τον αντίστοιχο των κοριτσιών. Κύριοι λόγοι δοκιμής φαίνεται να είναι ο «πειραματισμός» και έπειτα το «να φτιάξουν διάθεση, να ανέβουν». Με βάση τα στοιχεία που έδωσαν όσοι ρωτήθηκαν, υπάρχει διακίνηση και χρήση μέσα στους χώρους των περισσοτέρων σχολείων, ενώ ο αριθμός χρηστών κάνναβης βρέθηκε να τριπλασιάζεται από τα 14 στα 15 έτη.

Δικός τους κινητό έχουν σχεδόν όλοι οι μαθητές που έλαβαν μέρος στην έρευνα, με το σχετικό ποσοστό να αγγίζει το 95%. Ο μέσος όρος ηλικίας απόκτησής του ήταν τα 11 έτη. Το 86% δήλωσε ότι το χρησιμοποιεί για παραπάνω από έναν λόγο, κυρίως για σερφάρισμα στο διαδίκτυο, για ψυχαγωγία, κλήσεις, ενημέρωση και μηνύματα. Το 45% των μαθητών με κινητό αφιερώνει μέχρι 2 ώρες καθημερινά σε αυτό, το 25% μέχρι 5 ώρες και ένα 12% πάνω από 6 ώρες ημερησίως. Έξι στους 10 μαθητές δήλωσαν ότι το κόστος αγοράς του κινητού που χρησιμοποιούν ήταν μεταξύ €100 και €300.

Μετρημενοι στα δάχτυλα είναι οι μαθητές που δεν έχουν πρόσβαση στο διαδίκτυο και πιο συγκεκριμένα μόλις το 1%. Ο μέσος όρος ηλικίας που τα παιδιά δήλωσαν ότι απέκτησαν πρόσβαση στο διαδίκτυο είναι τα 10 έτη. Tο 32% των μαθητών δεν έχει ποτέ επίβλεψη κάποιου ενήλικα όταν πλοηγείται στο διαδίκτυο, ενώ το 25% έχει σπάνια. Το 37% των μαθητών ξοδεύει καθημερινά 1 με 2 ώρες στο διαδίκτυο, το 33% από 2 έως 5 ώρες και το 18% από 5 ώρες και πάνω. Η βασική ασχολία για αγόρια και κορίτσια ειναι τα social media. Δεύτερη προτίμηση για τα κορίτσια η μουσική/ταινίες και για τα αγόρια τα διαδικτυακά παιχνίδια.

Το 80% των μαθητών παίζουν ηλεκτρονικά παιχνίδια (Playstation, Xbox, Wii κ.λπ.). Τα αγόρια ασχολούνται περισσότερο σε σχέση με τα κορίτσια. Ακόμα, όσο περισσότερες οι ώρες ενασχόλησης (5 με 8 ώρες, και κυρίως από 8 ώρες και πάνω) τόσο συχνότερα οι συμμετέχοντες δήλωναν επιπτώσεις στη λειτουργικότητα τους και εξαρτητικές συμπεριφορές

Τυχερά παιχνίδια παίζουν 2 στους 10 μαθητές. Τα αγόρια ασχολούνται εμτυχερά παιχνίδια που έχουν να κάνουν με αθλήματα και τα κορίτσια με παιχνίδια αριθμών. Από τα 231 άτομα που δήλωσαν ότι παίζουν τυχερά παιχνίδια το 65% παίζει 1 με 2 φορές το μήνα και το 18% 3 με 4 φορές το μήνα. Οι περισσότεροι ξοδεύουν περίπου €10 κάθε εβδομάδα.

Η έρευνα πραγματοποιήθηκε από το ΚΕΘΕΑ ΠΙΛΟΤΟΣ σε συνεργασία με τη Διεύθυνση Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Mαγνησίας σε 13 γυμνάσια της περιοχής, και σε δείγμα 1.370 εφήβων 13 έως 15 ετών. Mιας ηλικιακής ομάδας για την οποία υπάρχουν περιορισμένα στοιχεία σε πανελλήνιο επίπεδο. Τα στοιχεία της έρευνας συλλέχθηκαν με αυτό-χορηγούμενα και ανώνυμα ερωτηματολόγια μέσα στις σχολικές αίθουσες κατά τη διάρκεια του σχολικού έτους 2017-2018.

Συντελεστές της έρευνας ήταν οι: Ξενοφών Σελπεσάκης, Υπεύθυνος Εκπαίδευσης και Έρευνας,Ουρανία Μπέλλου, ψυχολόγος, προσωπικό Εκπαίδευσης και Έρευνας και Κώστας Γιαννουσάς, ψυχολόγος, προσωπικό θεραπείας.