Απαγόρευση καπνίσματος: Το μεγάλο στοίχημα!

0

Ένα σύντομο οδοιπορικό στη χώρα που δε λέει να το σβήσει…

του Γιάννη Γουλιέλμου

«Συγνώμη επιτρέπεται το κάπνισμα εδώ» «Ναι! Αλλά διακριτικά σε παρακαλώ θα σου φέρω ένα ποτηράκι για τασάκι». Αν είσαι σκληροπυρηνικός καπνιστής και δεν σέβεσαι τόσο το γράμμα του νόμου, σίγουρα έχεις κάνει αυτή την ερώτηση και έχει λάβεις την αντίστοιχη απάντηση.

Λόγω των πιέσεων από την Ευρωπαϊκή Ένωση, η χώρα μας μέσα σε μια εικοσαετία έχει ψηφίσει τρία διαφορετικά νομοσχέδια για την απαγόρευση του καπνίσματος στους εσωτερικούς χώρους. Το τελευταίο ήταν μόλις την προηγούμενη βδομάδα, το οποίο εγκρίθηκε μάλιστα και με ευρεία πλειοψηφία.

Η εφαρμογή του συγκεκριμένου νόμου δεν αποτελεί μόνο ένα στοίχημα για τον ίδιο τον Κυριάκο Μητσοτάκη και τη Νέα Δημοκρατία. Αποτελεί και στοίχημα για την ίδια την χώρα μας καθώς παρότι ο αριθμός των καπνιστών μειώνεται στον κόσμο στην Ελλάδα ακόμα 3 στους 10 καπνίζουν. Η χώρα μας παραμένει 12η στον κόσμο στην κατανάλωση τσιγάρων με μέσο όρο τα 2.078 τσιγάρα ανά καπνιστή το χρόνο. Το τσιγάρο δεν έχει σβήσει ακόμα και δύσκολα θα σβήσει στους περισσότερους εσωτερικούς χώρους με αποτέλεσμα να αυξάνονται και οι παθητικοί καπνιστές.

Η προϊστορία της εφαρμογής του αντικαπνιστικού νόμου στην Ελλάδα είναι άκρως αρνητική. Η πρώτη φορά που απαγορεύτηκε το κάπνισμα στους εσωτερικούς χώρους ήταν στο μακρινό 1856, όταν Βασιλικό διάταγμα του Όθωνα απαγόρευε το κάπνισμα στα κρατικά κτίρια λόγω του κινδύνου πρόκλησης πυρκαγιών.

Χρειάστηκε μόλις 1,5 αιώνας από τότε, με την κυβέρνηση Σημίτη αυτή την φορά το 2002 να απαγορεύει το κάπνισμα σε δημόσιους και ιδιωτικούς χώρους εργασίας, στα μέσα μεταφοράς, σε νοσοκομειακούς και άλλους χώρους υγείας, καθώς και στα εκπαιδευτικά ιδρύματα. Ο νόμος αυτός όμως ήταν κενός εξ αρχής καθώς ο ίδιος ο διαχειριστής του χώρου αποφάσιζε εάν εντός του θα επιτρεπόταν ή όχι το τσιγάρο.

Η επόμενη μεγάλη προσπάθεια ήρθε το 2009 όταν ο Δημήτρης Αβραμόπουλος από την θέση του Υπουργού υγείας αποφάσισε να βάλει οριστικό τέλος στο τσιγάρο στους εσωτερικούς χώρους.

Με το νόμο 3730/2008 απαγόρευε το κάπνισμα (και την κατανάλωση προϊόντων καπνού), σε όλους τους χώρους εργασίας συμπεριλαμβανομένων και των ιδιωτικών, τους σταθμούς μεταφοράς, τα ταξί, τα επιβατικά πλοία, αλλά και όλους τους κλειστούς δημόσιους χώρους καθώς τους χώρους νυχτερινής διασκέδασης. Αρχικά οι Έλληνες έδειχναν να συμμορφώνονται αφού τα πρόστιμα ήταν τσουχτερά ενώ έλεγχοι συνέχεις.

Όμως το αθάνατο Ελληνικό δαιμόνιο βρήκε ευφάνταστους τρόπους έτσι ώστε και αυτός ο νόμος να μείνει μερικώς ανεφάρμοστος. Τα τασάκια στα τραπέζια μετατράπηκαν σε πλαστικά ποτηράκια, σε θήκες αποδείξεων ή σε βρεγμένες χαρτοπετσέτες όποτε γινόταν έλεγχος. Η μόνη πόλη της Ελλάδος που πρακτικά έσβησε το τσιγάρο υστέρα από πρωτοβουλία του δήμου, όχι της κυβέρνησης, ήταν τα Τρίκαλα.

Ο νέος νόμος όμως είναι αυστηρότερος ακόμα και από τον προηγούμενο καθώς απαγορεύεται το κάπνισμα ακόμα και εντός των χώρων άνω των 300 τ.μ. (π.χ. καζίνο, κέντρα νυκτερινής διασκέδασής, όταν στον προηγούμενο νόμο προβλεπόταν η δημιουργία χώρων καπνιζόντων σε αυτά) αλλά και σε εξωτερικούς χώρους αθλοπαιδιών όπως στις παιδικές χαρές. Επιπλέον βαρύς ο πέλεκυς θα είναι και για τους παραβάτες αφού θα υπάρξουν πρόστιμα, όχι μόνο για τους καταστηματάρχες, αλλά και για τους καπνιστές. Το πρόστιμο για τον καπνιστή θα κυμαίνεται από πενήντα (50) έως πεντακόσια (500) ευρώ ανάλογα την περίπτωση.

Η εφαρμογή του ωστόσο παραμένει ένα μεγάλο ερωτηματικό καθώς ήδη το Πανελλήνιο Σωματείο Καταστημάτων, Καταναλωτών, Εστίασης και Διασκέδασης (ΠΑΣΚΕΔΙ) που αριθμεί πάνω από 35.000 μέλη αναμένεται να προσφύγει στο Συμβούλιο της Επικρατείας, καθώς επιζητεί εξαίρεση κάποιων καταστημάτων (καφέ, μπαρ, αργιλάδικα) από την ολική απαγόρευση.

Το μεγαλύτερο όμως ερωτηματικό έρχεται από τους ίδιους τους θεριακλήδες Έλληνες. Άραγε θα μπορέσουμε ποτέ να μην ανάψουμε το τσιγαράκι μας στους εσωτερικούς χώρους; Θα παύσουμε ποτέ να είμαστε τόσο εγωιστές και να μην ενδιαφερόμαστε για το κακό που προκαλούμε στην υγεία των άλλων; Πάντως το τραγελαφικό της υπόθεσης είναι ότι η χώρα μας στα Βαλκάνια μαζί με την Αλβανία και την Βοσνία είναι οι μόνες χώρες που δεν έχουν πρακτικά εφαρμόσει τον αντικαπνιστικό νόμο. Από την άλλη πλευρά, οι πρωταθλητές του καπνίσματος και γείτονες μας Βούλγαροι (η Βουλγαρία εισήλθε στην Ευρωπαϊκή Ένωση μόλις το 2007), αλλά και η Τουρκία(!), εφαρμόζουν την συγκεκριμένη νομοθεσία σε μεγαλύτερο βαθμό σύμφωνα με έρευνες της Eurostat.

Για να μην «τριτώσει» το κακό λοιπόν και το “Smoke like a Turk” που χρησιμοποιούν ως ιδιωματισμό οι Άγγλοι μετατραπεί σε “Smoke like a Greek” οφείλουμε και εμείς οι ίδιοι εκτός της πολιτείας να συμβάλουμε στην εφαρμογή του νόμου. Βέβαια τίποτα από αυτά δεν είναι εύκολο. Το κάπνισμα δυστυχώς «κατοικοεδρεύει» στη νοοτροπία του Έλληνα και η απαγκίστρωση τού είναι μια δύσκολη και σοβαρή υπόθεση «που δεν σηκώνει τσιγάρο»!